Sa mabilis na pagbabago ng takbo ng pulitika sa Pilipinas, isang malaking katanungan ang bumabalot ngayon sa sambayanan: Nasaan na ang China sa oras ng pangangailangan ni dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte? Sa loob ng anim na taon ng kanyang termino, nasaksihan ng mundo ang isang malapit at tila hindi matitinag na pagkakaibigan sa pagitan ng Manila at Beijing. Ngunit sa gitna ng mga bali-balita at banta ng pag-aresto sa dating pangulo, ang dating maingay na suporta ng China ay tila napalitan ng isang nakabibinging pananahimik at maingat na diplomasya.

Ang kasalukuyang tensyon ay lalong uminit matapos ang balita tungkol sa posibleng pag-aresto kay Duterte kaugnay ng imbestigasyon ng International Criminal Court (ICC). Marami ang nag-akala na agad na reresponde ang Beijing upang ipagtanggol ang kanilang itinuturing na “matalik na kaibigan.” Subalit, sa isang pahayag mula sa Ministry of Foreign Affairs ng China, tila naglalakad sila sa manipis na yelo. Sa halip na hayagang pagkondena sa ICC, binigyang-diin ng China ang kahalagahan ng pagsunod sa international law nang walang kinikilingan—isang pahayag na ayon sa mga eksperto ay malayo sa inaasahang “all-out support” para sa pamilya Duterte.

Sa gitna ng kaguluhang ito, hindi nakaligtas sa mata ng publiko ang naging pagbisita ni Chinese Ambassador Huang Xilian kay Davao City Mayor Sebastian “Baste” Duterte. Sa mga ulat na lumabas, layon umano ng pulong na palakasin ang “bilateral ties” at kooperasyon sa antas ng lokal na pamahalaan pagdating sa ekonomiya, teknolohiya, at edukasyon. Bagaman tila isang rutinang diplomatikong pagbisita, marami ang naniniwala na ito ay may mas malalim na mensahe. Bakit sa Davao nakikipag-ugnayan ang embahador at hindi sa pambansang pamahalaan? Ito ba ay isang paraan ng China upang panatilihin ang kanilang impluwensya sa mga Duterte habang iniiwasan ang direktang banggaan sa administrasyon ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr.?

Mabilis namang sumagot ang Malacañang sa pamamagitan ni Undersecretary Claire Castro. Ayon sa palasyo, walang magiging reaksyon ang Pangulo sa anumang aktibidad ng mayor ng Davao City, hangga’t ito ay hindi lumalabag sa batas. Ang linyang “buntot niya, hila niya” ay tila nagpapahiwatig na ang mga aksyon ni Mayor Baste ay sarili niyang pananagutan at hindi sumasalamin sa polisiya ng buong bansa. Ito ay malinaw na indikasyon ng lumalalim na lamat sa pagitan ng kasalukuyang administrasyon at ng pamilya Duterte.

Ang pagbabagong ito sa relasyon ng Pilipinas at China ay hindi maihihiwalay sa mas matatag na paninindigan ni Pangulong Marcos Jr. sa isyu ng West Philippine Sea. Mula nang umupo sa puwesto, muling ibinalik ni Marcos ang Pilipinas sa tradisyonal nitong alyansa sa United States at iba pang mga demokratikong bansa. Ang paglamig ng relasyon sa Beijing ay tila nagdulot ng pag-aalinlangan sa panig ng China. Kung hayagan nilang ipagtatanggol si Duterte, nanganganib na lalong masira ang kanilang ugnayan sa kasalukuyang gobyerno na hawak ang renda ng kapangyarihan sa bansa.

Bukod sa geopolitical na aspeto, tinalakay din sa ulat ang isyu ng “double standards” ng ICC. Isang punto na tila sinasakyan ng China upang ipakita ang kanilang “neutralidad.” Maraming kritiko ang nagsasabi na ang ICC ay mabilis kumilos laban sa mga lider ng maliliit na bansa habang tila bulag sa mga paglabag sa karapatang pantao sa Middle East at Europe. Ang argumentong ito ay ginagamit ng ilang mga taga-suporta ni Duterte upang kuwestyunin ang kredibilidad ng korte, ngunit nananatili ang katotohanan na ang dating pangulo ay nahaharap sa isang malaking hamon sa ilalim ng batas.

Sa kabila ng lahat ng ingay sa pulitika, ang artikulong ito ay nag-iiwan din ng isang espiritwal na pagninilay. Sa gitna ng pag-aagawan sa kapangyarihan at pagbabago ng mga alyansa, pinaaalalahanan ang bawat Pilipino na ang tunay na katarungan ay hindi lamang matatagpuan sa mga korte ng tao o sa pangako ng mga dayuhang bansa. Ang tunay na katotohanan at hustisya ay nagmumula sa isang mas mataas na kapangyarihan na walang kinikilingan at walang double standards.

Sa ngayon, nananatiling palaisipan ang susunod na hakbang ng China. Tutuloy ba sila sa pagsuporta sa pamilya Duterte sa pamamagitan ng mga lihim na negosasyon, o tuluyan na nilang bibitawan ang dating kaalyado upang protektahan ang kanilang sariling interes sa administrasyong Marcos? Ang bawat galaw sa chessboard ng pulitika ay may katumbas na epekto sa buhay ng bawat Pilipino. Ang kabanatang ito ng kasaysayan ay isa lamang paalala na sa mundo ng diplomasya, walang permanenteng kaibigan, tanging permanente lamang ay ang pansariling interes ng bawat bansa. Sa huli, ang tanong ay hindi lang kung makakabangon ba ang dating pangulo, kundi kung paano mananatiling matatag ang Pilipinas sa gitna ng nagbabanggaang pwersa ng mga higante.