Ang mundo ng isang pugante, gaano man siya kayaman o kaimpluwensya, ay nakatakdang lumiit. Ito ang malinaw na mensaheng ipinarating ng gobyerno ng Pilipinas nang opisyal na i-anunsyo ng Department of Interior and Local Government (DILG) ang pagdoble sa pabuya para sa ikadarakip ng kontrobersyal na negosyanteng si Charlie “Atong” Ang. Mula sa inisyal na sampung milyong piso, umakyat na ngayon sa napakalaking halaga na dalawampung milyong piso (PHP 20,000,000) ang nakalaang reward money para sa sinumang makakapagbigay ng tumpak na impormasyong magreresulta sa kanyang pagkakahuli. Ang hamon ay inilatag, ang mga lambat ay inilatag nang mas malawak, at ang pagtugis ay umabot na sa antas na hindi pa nakikita sa mga nakaraang manhunt operations ng bansa.

Sa isang mainit at makasaysayang press briefing, hindi nagpatinag ang mga awtoridad sa paghahayag ng kanilang matinding determinasyon na tapusin ang pagtatago ng tinaguriang “Hari ng E-Sabong”. Malinaw ang binitiwang salita ng kapulisan at ng DILG: walang makakatakas sa batas, kahit pa ang mga indibidwal na nagtataglay ng bilyon-bilyong pisong yaman. Ang pagtaas ng pabuya ay hindi lamang isang simpleng taktika; isa itong direktang atake sa mga taong pumoprotekta sa negosyante. Sa halagang dalawampung milyon, kahit ang pinakamatapat na tauhan ay maaaring matukso na magsalita.

“Kung pumatay ka ng isang daang tao at may bilyon-bilyon kang pesong pera na nakatago, at akala mo hindi ka accountable sa batas, may darating rin yung araw mo,” ito ang mabigat at direktang pahayag mula sa DILG na umalingawngaw sa buong bansa. Isang pahayag na nagbibigay-diin sa pananagutan. Ang kasong kinahaharap ni Atong Ang ay hindi simpleng kaso ng pandaraya o pagnanakaw. Nakaugat ito sa pagkawala ng ilang dosenang mga sabungero na hanggang ngayon ay iniiyakan at hinahanap ng kanilang mga pamilya. Ang pag-angat ng reward money ay sumasalamin sa bigat ng krimen at sa uhaw ng bansa para sa hustisya.

Ayon sa gobyerno, ang pondo para sa dalawampung milyong pisong pabuya ay kukunin nang lehitimo mula sa confidential funds na inilaan para sa Philippine National Police (PNP) at DILG. Walang biro ang alok na ito. Seryoso ang pamahalaan at, gaya nga ng idiniin ng mga awtoridad sa kanilang pagharap sa media, totoong tao ang magbabayad at totoong pera ang ibibigay. Ang pananaw ng gobyerno ay simple lamang: kapag nakita ng publiko ang dalawampung milyong piso, mag-iiba ang ihip ng hangin. Mas maraming tao ang magkukusang magbigay ng impormasyon dahil ang halagang ito ay garantisadong makapagpapabago ng buhay ng sinumang makakatanggap nito.

Ngunit ang pagtugis kay Atong Ang ay hindi lamang nakadepende sa pabuya. Pumasok na rin ang Pilipinas sa mas makabagong pamamaraan ng paghahanap. Sa unang pagkakataon, hayagang inamin ng mga opisyal na bumibili at gumagamit na ang gobyerno ng mga high-tech na drone na nilagyan ng LIDAR (Light Detection and Ranging) technology. Para sa mga hindi pamilyar, ang LIDAR ay isang sopistikadong uri ng remote sensing technology na gumagamit ng laser light upang sukatin ang mga distansya at lumikha ng mga detalyadong 3D map ng paligid. Ang pinakanakakatakot na aspeto ng LIDAR para sa isang taong nagtatago ay ang kakayahan nitong tumagos sa makakapal na canopy ng mga puno.

Ibig sabihin nito, kung si Atong Ang ay nagtatago sa isang malawak at liblib na resthouse sa gitna ng kagubatan o sa isang tagong probinsya na napapalibutan ng mga puno, hindi na siya ligtas. Hindi na kailangan pang magpadala ng dose-dosenang tropa sa lupa para lamang maghanap nang bulag. Mula sa himpapawid, kayang ma-scan ng mga drone ang ilalim ng mga puno at tukuyin ang mga istraktura, behikulo, o mga taong nagtatago sa mga lugar na dating itinuturing na ligtas na kanlungan. Ang paggamit ng ganitong teknolohiya ay nagpapakita ng desperasyon at determinasyon ng estado na ibalik ang tiwala ng mamamayan sa sistema ng hustisya.

Isa sa mga pinakamalaking katanungan ng publiko ay kung nasaan ba talaga si Atong Ang. Sa mga nakaraang linggo, kumalat ang mga usap-usapan at “chismis” na matagal na raw siyang nakatakas at nagpapakasarap sa Cambodia, isang bansang kilala bilang kanlungan ng ilang mga pugante at mga operator ng sugal. Subalit, mariin itong pinabulaanan ng mga awtoridad. Ayon sa mga ulat, naglabas na ng opisyal na pahayag ang gobyerno ng Cambodia na nagpapatunay na wala roon ang negosyante. Patuloy na pinanghahawakan ng NBI at ng kapulisan ang kanilang paniniwala na nasa loob pa rin ng Pilipinas si Atong Ang.

Binanggit ng mga awtoridad na mayroon silang mga “points of interest” o mga tinutumbok na lokasyon na alam nilang maaaring pinagtataguan nito. Nakapasok na rin ang National Bureau of Investigation (NBI) sa pag-iimbestiga sa mga miyembro ng kanyang pamilya. Kinumpirma ng ahensya na may mga operatiba na silang nagtungo sa mga bahay na pinaniniwalaang pagmamay-ari o tinitirhan ng mga anak ng pugante. Bagama’t iniiwasan nilang makabuo ng tensyon sa mga inosenteng miyembro ng pamilya, naniniwala ang batas na lohikal lamang isipin na nakikipag-ugnayan ang isang nagtatagong magulang sa kanyang mga anak. Ang bawat galaw ng mga taong malapit kay Ang ay mahigpit na binabantayan, kinikilatis, at pinag-aaralan.

Kahit na hindi nila direktang inaresto ang mga anak dahil wala naman silang warrant of arrest para sa mga ito, hindi inaalis ng NBI ang posibilidad na magpadala ng subpoena upang imbitahan silang magpaliwanag. Naiintindihan ng mga imbestigador na likas sa isang pamilya ang protektahan ang kanilang kaanak, ngunit pagdating sa usapin ng batas, walang sinuman ang may karapatang magkubli ng isang pugante. Ang tahimik ngunit matalim na pagmamatyag na ito sa mga ari-arian at kilos ng pamilya ay bahagi ng mas malawak na sikolohikal na operasyon. Layunin nitong putulin ang mga koneksyon ni Atong Ang, ubusin ang kanyang mga mapagkukunan ng tulong, at unti-unting paliitin ang kanyang espasyo hanggang sa wala na siyang ibang magawa kundi ang sumuko.

Habang mas umiinit ang manhunt, hindi rin naiwasan ang pagdagsa ng mga impormasyong umaabot sa mga hotline ng PNP at NBI. Dito pumapasok ang panibagong hamon: ang pag-filter ng mga totoo at pekeng balita. Sa paglaki ng pabuya, dumami rin ang mga taong nais manamantala. May mga tumatawag na nagbibigay ng mga lumang lokasyon, may mga nag-imbento ng kwento, at mayroon ding sadyang nanggugulo upang iligaw ang atensyon ng mga operatiba pabor kay Atong Ang. Ang mga tinatawag na “diversionary tactics” na ito ay madalas ginagamit ng mga sindikato upang pagurin at ubusin ang resources ng gobyerno.

Subalit, may dalang malakas na babala ang NBI para sa mga nagbabalak na paglaruan ang batas. Hindi na katulad ng dati kung saan madaling itapon ang mga prepaid SIM card matapos makapanloko. Dahil sa mahigpit na pagpapatupad ng SIM Card Registration Act sa buong bansa, ang bawat numerong ginagamit sa pagtawag o pag-text sa mga awtoridad ay nakarehistro na sa ilalim ng pangalan ng isang tao, at may kasama pa itong government ID. Nakikipag-ugnayan na ang NBI sa National Telecommunications Commission (NTC) at sa mga telecommunication companies upang mabilis na matukoy ang pagkakakilanlan ng mga prank callers.

Ang babala ay direkta: huwag subukang paglaruan ang mga ahensya ng gobyerno. Ang pag-aaksaya ng oras at mapagkukunan ng estado sa gitna ng isang lehitimong manhunt operation ay may katapat na mabigat na parusa sa ilalim ng batas. Sa sandaling mapatunayan na sinasadya ng isang caller na iligaw ang imbestigasyon, maaari silang maharap sa kasong obstruction of justice at iba pang paglabag. Kaya naman, sinasala nang mabuti ng intelligence community ang bawat detalye. Binabasa nila ang timbang ng bawat impormasyon—kung gaano ito ka-bago, kung sino ang mga taong sangkot sa paligid, at kung lohikal ba ang isinalaysay na sitwasyon. Kapag nakita nilang may kredibilidad ang tip, nagpapadala sila ng mga undercover agents upang kumpirmahin ito nang patago. Ayaw ng gobyerno na gumawa ng malaking eksena sa isang lugar na wala namang kasiguraduhan, kaya ang galaw nila ngayon ay tahimik, kalkulado, at nakamamatay na parang isang ahas na nag-aabang ng tamang pagkakataon para sumunggab.

Hindi rin madali ang pag-o-operate sa mga eksklusibong subdivision na madalas tirhan ng mga mayayaman at makapangyarihan. Inamin ng NBI na malaking hamon ang pagpasok sa mga high-profile na komunidad kung saan nakatira ang mga malalapit na kaibigan at pamilya ni Atong Ang. Ang mga lugar na ito ay may sariling matitinding security systems. Kailangan nilang irespeto ang mga patakaran ng mga komunidad na ito, ngunit alam din nila ang panganib na baka mismong ang mga guwardiya ng subdivision ang mag-tip off sa pugante kapag nakita nilang may mga umaaligid na operatiba. Kaya ang “undercover work” o pasikretong pagmamatyag ay ginagawa nang may pinakamataas na antas ng pag-iingat at propesyonalismo. Minsan, kinakailangan pang magpanggap ng mga ahente upang hindi makahalata ang mga taong patuloy na nagtatago sa katotohanan.

Sa kabila ng lahat ng teknolohiya at pamamaraang ginagamit, bumabalik pa rin tayo sa pinaka-ubod ng isyu: ang hustisya. Sa kanyang naging pahayag, binigyang-diin ng DILG ang masakit na reyalidad ng ating lipunan—isang reyalidad na sana ay tuluyan nang mabago. Inihalintulad nila ang sitwasyon sa mga maliliit na kriminal na nagnanakaw ng simpleng lotion sa isang tindahan at agad na kinukulong ng anim na buwan sa masikip na Quezon City Jail. Kung ang maliliit na tao ay kayang parusahan ng batas nang napakabilis, bakit papayagang makawala ang isang taong kumita ng bilyon-bilyon sa sugal habang may daan-daang tao ang sinasabing pinatay o pinawala?

Ito ang dahilan kung bakit emosyonal at personal ang labang ito para sa marami. Ang bawat araw na lumilipas na malaya si Atong Ang ay isang araw na pakiramdam ng mga pamilya ng mga nawawalang sabungero ay pinagtataksilan sila ng sistema. Ang mga ina na nawalan ng anak, ang mga asawang nawalan ng haligi ng tahanan, at ang mga anak na lumalaking walang ama—ang kanilang mga luha at paghihirap ang tunay na nagpapatakbo sa manhunt na ito. Hindi na lamang ito laban ng gobyerno; ito ay laban ng bawat karaniwang mamamayan na umaasang pantay ang timbangan ng hustisya para sa mahirap at mayaman.

Napakalaki ng kinita ng operasyon ng e-sabong, at sinasabing ginamit ang pondong ito upang bumuo ng isang imperyo na kayang suhulan ang sinuman. Ngunit, tulad ng kasabihan, ang pera ay hindi kayang bilhin ang lahat ng bagay. Hindi nito mabibili ang patuloy na kapayapaan ng isip kapag buong lakas ng estado ang nakatutok sa iyo. Ang pagkakaroon ng dalawampung milyong pisong pabuya na nakapatong sa iyong ulo ay nangangahulugan na walang sinuman ang mapagkakatiwalaan. Ang mga bodyguard, ang mga drayber, ang mga kasambahay, maging ang mga itinuturing na matalik na kaibigan—lahat sila ay potensyal na informant. Ang bawat pagtunog ng telepono, ang bawat anino sa labas ng bintana, at ang bawat kakaibang galaw ng mga sasakyan sa paligid ay nagdudulot ng matinding paranoia. Ang bilyonaryong pamumuhay ay nagiging isang gintong hawla.

Nagsalita rin ang mga imbestigador tungkol sa hindi maiiwasang katotohanan ng internasyonal na kooperasyon. Bagama’t naniniwala sila na nasa Pilipinas pa si Atong Ang, hindi nila isinasantabi ang posibilidad na makalabas ito ng bansa gamit ang kanyang koneksyon at yaman. Dahil dito, patuloy ang aktibong koordinasyon ng Pilipinas sa mga foreign counterparts at mga internasyonal na ahensya ng pulisya. Kapag lumabas na ang tunay na katibayan na siya ay nasa ibang bansa, asahan ang pagpapalabas ng red notice at ang mas malawak na pandaigdigang pagtugis. Subalit hanggang wala pang malinaw at kumpirmadong patunay na nakatawid siya ng border, lahat ng puwersa, lahat ng atensyon, at lahat ng resources ng NBI at PNP ay nananatiling nakatutok sa mga posibleng taguan dito sa bansa.

Makikita natin sa kasong ito ang isang malaking pagsubok sa kakayahan ng ating mga institusyon. Ang pagdodoble ng reward money sa 20 milyon ay hindi isang pag-amin ng pagkatalo, kundi isang estratehikong hakbang upang pabilisin ang proseso. Pinabilis nito ang orasan para sa pugante. Binabago nito ang dynamics ng laro. Ngayon, ang mga ordinaryong mamamayan na nakatira malapit sa mga posibleng safehouse ay nagiging mga mata at tainga ng batas. Nagiging mas mapagmatyag ang lahat. Ang bawat impormasyon ay mahalaga, at bawat detalyeng dumarating ay maaaring maging susi upang matapos ang mahabang pagtatagong ito.

Bilang isang lipunan, ang atensyong ibinibigay natin sa kasong ito ay may malaking epekto. Ipinapakita nito na hindi tayo nakakalimot. Hindi natin hinahayaang mabaon sa limot ang mga kaso ng pagkawala at pagpatay dahil lamang sa lumipas ang panahon. Ang pagtugis kay Charlie “Atong” Ang ay simbolo ng isang mas malaking laban: ang laban upang patunayang buhay ang hustisya sa Pilipinas. Ang teknolohiya, ang pondo ng pamahalaan, at ang pagkakaisa ng mga ahensya ng estado ay nakasentro lahat sa iisang layunin—ang panagutin ang mga may sala, gaano man sila kataas, gaano man sila kayaman, at gaano man kalawak ang kanilang network.

Sa huling bahagi ng press conference, iniwan ng gobyerno ang isang napakalinaw na babala. Wala nang ligtas na lugar para sa kanya. Ang paggamit ng mga LIDAR drones, ang patuloy na imbestigasyon sa pamilya, ang milyon-milyong pabuya, at ang pagmamatyag sa lahat ng posibleng galaw ay patunay na paliit nang paliit ang mundo ng bilyonaryong pugante. Maaaring mayroon siyang bilyon-bilyon, maaaring kaya niyang magbayad ng malalaking protektor, ngunit pagdating sa huli, ang batas ay hahabol at hahabol. Gaya nga ng paulit-ulit na sinasabi ng mga opisyal na tumutugis sa kanya, darating din ang araw niya. Kailangan niyang harapin ang mga maling nagawa at pagbayaran ang anumang utang niya sa lipunan. Patuloy tayong mag-aabang sa mga susunod na kabanata ng malaking kasong ito, habang ang bansa ay patuloy na umaasa sa isang malinis, pantay, at walang pinapanigang katarungan.